Spędził długie miesiące w dalekiej Rosji - słuchając, obserwując i filmując. Udało mu się wniknąć w zamknięte środowiska tamtejszych nacjonalistów i antyfaszystów. Tak powstał film – socjologiczne badanie - "Co widzi Minin?" - który właśnie miał swój premierowy pokaz w Muzeum Sztuki Nowoczesnej.

Zanim rosyjscy radykałowie zdecydowali się wystąpić przed kamerą, młody naukowiec dr Łukasz Jurczyszyn długo zdobywał ich zaufanie. W Niżnym Nowogrodzie zdążył przeprowadzić 63 wywiady indywidualne i 17 rozmów grupowych z ludźmi, którzy zwykle wolą ukrywać swoją tożsamość za czarną chustą. Kiedy udało mu się przeniknąć do ich środowiska, zaprosił do współpracy filmowca Marcina Grabowskiego i wspólnie przygotowali dokument, który zaprezentowali warszawiakom w MSN w ramach cyklicznych seminariów zespołu Analizy Ruchów Społecznych.

Bartosz Andrejuk: Stwierdziłeś, że w Niżnym Nowogrodzie byłeś osobą, która obserwuje. Obserwowałeś skrajnych nacjonalistów, jak i skrajną lewicę. Chciałeś być neutralny i nikogo nie oceniać. Powiedziałeś też, że przy okazji nagrywania rozmów z młodzieżą radykalną w Rosji, w ogóle nie interesowało Cię filmowanie zadym, ale zrozumienie tych ludzi. Dlatego chciałbym Cię zapytać, co takiego zrozumiałeś?

Dr Łukasz Jurczyszyn: Neutralność, która była podstawą metody mojej pracy, oprócz moralnego podtekstu, miała też jasny strategiczny cel. Udało mi się pozyskać radykalnych nacjonalistów do współpracy, ponieważ oni nie chcieli, żebyśmy dotarli tylko do antyfaszystów. Chcieli być przeciwwagą. Poza tym, ewidentnie neofaszyści, z którymi rozmawiałem, instrumentalnie traktują media. Wiedzą doskonale, że media są zainteresowane podliczaniem morderstw, aktywności nacjonalistów. W ten sposób, w jakimś sensie, zdobywają ulicę.

BA: A jak reagowali rosyjscy antyfaszyści na to, że chcesz rozmawiać z dwoma stronami?

ŁJ: "Jeżeli tego potrzebujesz, to słuchaj tych debili" – mówili. Byli obojętni. Nacjonaliści zaś od razu stwierdzili, że nie pozwolą by głos lewicy był jedynym i dlatego chcieli z nami rozmawiać. "Jeżeli ty nie masz nas za zwierzęta, za bydło, to będziemy rozmawiać" – mówiła strona prawa. Taka była nasza strategia. Dzięki temu neutralność była możliwa.

BA: Co w końcu zrozumiałeś? Jakie były Twoje główne wnioski z tego badania?

ŁJ: Zrozumiałem, że to co ich upodabnia, to chęć zmiany społeczeństwa rosyjskiego. Jedni i drudzy chcą zmian na swoją modłę. Tu już nie ma miejsca na neutralność, bo modła nacjonalistów jest nie do zaakceptowania. Urzekła mnie jednak u jednych i drugich ich aktywność. Jedni i drudzy podejmują ryzyko. Zrozumiałem, że radykałowie w Niżnym Nowogrodzie biorą życie w swoje ręce. Nie zgadzają się na manipulacje władzy. Myślą na swój sposób. Jedni w skrajnie lewicowy, drudzy w skrajnie prawicowy. Jednak ten podział nie jest taki prosty. Nie można ich podzielić na faszystów i antyfaszystów. Zerwałem z podziałem na fa i antifa, ponieważ w tych grupach jest za dużo podgrup.

BA: Ślepa ulica skrajnej prawicy jest oczywista. Ciekaw jestem, czy również taką zauważyłeś po stronie lewej?

ŁJ: Posługiwanie się przemocą przez radykalną lewicę jest ślepą ulicą. To zraża mieszkańców Rosji do bardzo ważnych wartości, które reprezentuje lewica. Poza tym to są bardzo często anarchiści. Oni nie mają pomysłu co będzie po obaleniu władzy. Nie wykorzystują potencjału, który istnieje w wielu aspektach ich światopoglądu. Degradują swój obraz w społeczeństwie poprzez przemoc.

BA: W Polsce też często usprawiedliwia się przemoc skrajnej lewicy, przekonując że to walka z faszyzmem.

ŁJ: Obecnie w ruchu antyfaszystowskim w Rosji zaobserwować można impas. Cały czas mam kontakt z liderami tych grup, stąd wiem. To wyhamowanie, związane jest właśnie z działalnością nastawioną na agresję. To bardzo zbliża antyfaszystów do nacjonalistów. Oni sami zdają sobie z tego sprawę. Przemoc prowadzi tylko do jej poszerzenia, nakręcania spirali.

BA: To jest ten punkt wspólny, w którym spotyka się strona lewa z prawą?

ŁJ: To jest jak w filozofii gangu. Spirala polega na tym, że znajduje się zawsze silniejsza grupa. Ten proces widać wyraźnie w Rosji. Od rękoczynów jest blisko do białej broni. Konkluzje ruchu antyfaszystowskiego, rosyjskiego, opierają się na świadomości, że nie tedy droga. Zyskać poparcie społeczne antyfaszyści mogą jedynie całkowicie odrzucając przemoc.

BA: Oprócz przemocy są jeszcze takie punkty, gdzie te radykalne rosyjskie grupy są do siebie podobne?

ŁJ: Takim punktem jest samo spychanie się poza nawis społeczeństwa. To się uwidacznia w utracie kontaktu z wartościami większości ludzi. Takie wartości jak praca, rodzina... To trudno zachować, gdy należy się do skrajnej prawicy lub lewicy. Po okresie młodzieńczego maksymalizmu, wielu ludzi wyrasta z ekstremizmu, ale wtedy już nie mają dyplomów, doświadczenia zawodowego i następuje zderzenie z rzeczywistością. Wielu ludzi, z którymi rozmawiałem narzeka właśnie na ten błąd. Wykluczenie się ze społeczeństwa dotyczy strony lewej i prawej. To jest ten sam mechanizm schodzenia do podziemia. To bywa frajdą w młodości, ale rzutuje na przyszłość. Miejsce tych radykalnych organizacji w państwie to jest wielki problem.

Rozmawiał Bartosz Andrejuk - b.andrejuk(małpa)tvn.pl

dr Łukasz Jurczyszyn przez rok prowadził badania terenowe w Moskwie, St Petersburgu, Kondopodze i Niżnym Nowogrodzie. Razem z Marcinem Grabowskim przygotowuje film dokumentalny pt "Sobowtór" o walce nacjonalistów i antyfaszystów o duszę młodego Rosjanina. Działa w zarządzie sekcji Ruchów i Klas Społecznych Międzynarodowego Towarzystwa Socjologicznego. Jest adiunktem na Wydziale Socjologii Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku. Należy do Centrum Analizy i Interwencji Socjologicznych, jak i Centrum Badań Wschodnich również w Paryżu. Jeden z założycieli Zespołu Analizy Ruchów Społecznych, działającego przy Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Jego badania skupiają się na współczesnych ruchach społecznych, rasizmie i nacjonalizmie

Kolejne spotkanie Zespołu Analizy Ruchów Społecznych w Muzeum Sztuki Nowoczesnej: 26.01. o godz. 18.00 – 20.00 pt. "Czy pokolenie Y jest ruchem społecznym?"

Fragment informacji prasowej: Czym się różnią dzisiejsi dwudziestolatkowie, z których część dobiega trzydziestki, od innych generacji? Na pewno zostali odpowiednio wcześnie wypatrzeni przez marketerów i nazwani Pokoleniem Y lub Pokoleniem Millenium. Nie bez racji. Jest to pierwsze pokolenie, które żyje i to bez najmniejszej przerwy, na raz w dwóch światach. Jest równocześnie w świecie realnym i w świecie wirtualnym. Zamierzamy koncentrować się na poszukiwaniu istoty i znaczenia ruchów społecznych, historii i metodologii badań, a także polskich i zagranicznych osiągnięć w tym zakresie. Do udziału w naszym seminarium, którego bazą jest Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie przy ul. Pańskiej 3, zapraszamy wszystkich zainteresowanych dyskusją nad ruchami społecznymi, a zwłaszcza tych, którzy je badają lub w nich działają. Wstęp wolny.

Masowe zgromadzenia to w Warszawie chleb powszedni. W czasie licznych pochodów stolica zmienia się w arenę, na której ludzi z całej Polski chcą manifestować swoje poglądy, czy potrzeby . Właśnie dlatego trzeba pamiętać, że przed naszymi oknami przetaczają się problemy nie tyle Warszawy, co współczesnej Polski.

Gdy dyskutowaliśmy o liście najważniejszych warszawskich wydarzeń 2011 roku, Marsz Niepodległości wydawał się z początku murowanym faworytem do nominacji. Jednak zdecydowaliśmy się go skreślić. Dlaczego? Przede wszystkim dlatego, że wszystko to co wydarzyło się w stolicy 11 listopada było wydarzeniem ogólnopolskim, a nie lokalnym. Często wypadek na Trasie Łazienkowskiej powoduje większe utrudnienia w ruchu niż niejeden marsz, czy manifestacja. Zburzenie zabytkowej kamienicy jest wydarzeniem bardziej warszawskim niż ogólnopolski pochód - z takiego założenia wyszliśmy.

Na świeczniku, czyli w Warszawie

Ktoś napisze, że nie codziennie w Warszawie policja używa armatek wodnych, prawie 30 osób trafia do szpitala, a ponad 200 jest zatrzymanych. To prawda. Taka jest rola stolicy, że kilka razy w roku staje się areną walki ludzi często o skrajnie różnych poglądach. Przyjeżdżają do Warszawy z całej Polski by zamanifestować swoje poglądy i potrzeby. Czy należy ich pozbawić tego prawa w imię "wygody miejscowych"? Po każdym pochodzie, czy to z udziałem związkowców, gejów, czy patriotów niektórzy internauci pytają "Nie mogą manifestować u siebie?"

Jednak "u siebie" przecież nikt by ich nie zauważył. W Warszawie mogą głośno mówić o sprawach dla nich ważnych, mogą być przez chwilę zauważeni. A to kosztuje. Za tegoroczne walki chuliganów z policją przed Marszem Niepodległości i po nim, podatnicy zapłacili ponad 70 tysięcy zł. Właśnie zamieszki, które wybuchły na Placu Konstytucji spowodowały, że pytanie, o to jak mają w przyszłości wyglądać masowe zgromadzenia zaczęli zadawać sobie politycy. Padły hasła by zmienić przepisy. Niektórzy proponowali wprowadzenie zakazu zakrywania twarzy, inni zmiany kodeksu karnego. Efekt? Prezydencki projekt zmiany w przepisach o zgromadzeniu 21 grudnia trafił do dalszych prac w komisji. Bronisław Komorowski chce m.in. by osoby zamaskowane nie mogły brać udziału w manifestacjach.

Wspólnota nie przejdzie

Czego politycy by nie zmienili, 11 listopada potwierdził, że na ulicach nie ma zadowolenia. Nikt w tym roku nie manifestował swojej radości. Święto Niepodległości pokazało, że wspólnota nie istnieje. Każda ze stron konfliktu dąży do całkowitego unicestwienia strony przeciwnej. Nikt nie odpuści, dopóki całkowicie nie przejmie kontroli nad areną, do której autorytarnie rości sobie prawo. Nikt nie nie chce słuchać drugiej strony. Każdy widzi tylko wady przeciwnika, nigdy swoje. Pewnie dlatego długo po napisaniu relacji z Marszu Niepodległości dostawałem maile zatytułowane "Ty lewacka gnido", ewentualnie "Ty ukryty faszysto". Wszystkie wg tego samego schematu i pod linijkę ideologicznych wytycznych.

Radio Przeciąg powraca. Co w odcinku numer 3? Tym razem nagranie z Chłodnej 25, gdzie 2 grudnia 2011 roku o 18:00 odbyła się promocja książki "Generalissimus" o generale Wojciechu Jaruzelskim. W dyskusji udział wzięli - autor Dariusz Wilczak, psycholog Krystyna Skarżyńska, polityk i historyk Paweł Kowal oraz Tomasz Stawiszyński z redakcji Newsweeka. Rozmowę prowadził Piotr Śmiłowicz, również z redakcji Newsweeka Polska. Zawsze gdy powraca temat Jaruzelskiego dyskusje są gorące. Tym razem również nie było inaczej. Zapraszam do słuchania:

Odcinek 3: Generalissimus by radio_przeciag

Rozmawiając z wieloma bliskimi Jaruzelskiemu ludźmi i z samym generałem Dariusz Wilczak w książce "Generalissimus" stara się odpowiedzieć na pytanie kim właściwie jest generał Wojciech Jaruzelski, którego indywidualny życiorys i doświadczenia polityczne są wypadkową procesów historycznych, jakich doświadcza Polska od czasów przedwojennych do dziś. Dariusz Wilczak pyta nie tylko o zdarzenia, w których generał uczestniczył i których był sprawcą, ale także o uczucia, takie jak miłość, przyjaźń, obawa, strach, odwaga, niechęć, nienawiść czy honor. W książce znajdą się też opisy sytuacji, zdarzeń, które nigdy nie wydostały się z gabinetów rządzących Polską w czasach PRL. Opisy zdarzeń dramatycznych, ale także zabawnych, pokazujących specyfikę tamtych czasów i zaskakującą naiwność ocen rządzących.

Dariusz Wilczak, ukończył etnografię na Uniwersytecie Łódzkim i podyplomowe studia dziennikarskie na Uniwersytecie Warszawskim. Autor słuchowisk radiowych oraz książek: "Pajęczyna" (wspólnie z Barbarą Stanisławczyk), "Mucha za szybą", "On Kwaśniewski" (wspólnie z Grzegorzem Indulskim), „Ponad stan”. Od dziesięciu lat jest dziennikarzem tygodnika ,"Newsweek Polska".

To będzie opowieść o krainie, której już nie ma. Przewodnik po dzielnicy między al. Lotników, ul. Gotarda i Bokserską. Będą to wspomnienia o Służewcu, a dokładnie o tym co się wydarzyło nieopodal bloków przy ul. Smyczkowej 9 i 11, czyli o Smyczkach lat 90-tych w odcinkach.

To był czas kiedy potrafiłem zejść z 4-ego piętra po balkonach, żeby iść do kościoła. Zresztą gorsze rzeczy też robiłem. Byłem (do dziś jestem!) rekordzistą skoków z budynku przedszkola do piaskownicy. Skok z obrotem o 360 stopni do piachu z wysokości ponad dwóch metrów, to potrafił na podwórku prawie każdy. Ja wszedłem na ten dach na rolkach, rozpędziłem się z całych sił i nie było już wyjścia. Skoczyłem. Bez obrotu, ale prawie się zabiłem. Tego numeru po mnie nie powtórzył już nikt.

Nie było wtedy komórek, więc nikt tego nie nagrał, ale kto tam był ten wie, że piszę prawdę. Zresztą obok przedszkola (nie było wtedy tego ogrodzenia i zjeżdżalni) padały też inne niepobite pewnie do dziś rekordy. To tu ST wypił kiedyś butelkę wina Sophia duszkiem i padł na twarz.

Największe ognisko rozpaliliśmy w parku obok akademika przy Smyczkowej, jak ŁI zmieniał meble i te stare wyrzucił na śmietnik. Regały były z jakiejś lakierowanej dykty i buchał z nich olbrzymi czarny dym. Jak dzikusy darliśmy mordy, a J. przyniósł z domu dezodoranty, które oczywiście spaliliśmy razem z meblościanką. Huk był jak od granatów.

Obok był sad za siatką i rosły tam najlepsze czereśnie jakie kiedykolwiek jadłem w życiu. Co roku niczym sępy leźliśmy tam by kraść owoce, a właściciel drzew spuszczał na nas psa. Nie wiem, czy tam dalej ktoś mieszka, ale najwyraźniej nie ma już mojego ulubionego drzewa czereśniowego. Najstarszy wśród nas był wtedy B. i to on strasznie się wściekał, gdy ktoś przy zrywaniu owoców łamał gałęzie.

W starym bloku między blokami mieszkali anarchiści. Pamiętam jak jeden stanął na krawędzi dachu i krzyczał, że się rzuci. Nie pamiętam o co mu chodziło, ale darł się przerażająco. Pojawiła się straż pożarna i nadmuchali wielką poduszkę. M. płakała, że nie upilnowała kolegi i że to przez nią "przyjechały psy". Wtedy właśnie pierwszy raz usłyszałem to słowo  w nowym znaczeniu.

Byłem gówniarzem, a ciągle z kimś się biłem. ŁI podbiłem oko. Nie będę wymieniał z inicjałów, kto biegł wtedy za mną i w odwecie rzucał kamieniami, ale serio nie dotknąłem tej piłki wtedy ręką. Zresztą, czy o to poszło? Nie ma pamiętam, wiem, że dziś wciąż jesteśmy kolegami. Meczy piłki nożnej do rozegrania między blokami było wtedy za dużo, żeby długo gniewać się na siebie. Pacyfistą zostałem jak koleżkowie z innego podwórka złamali mi nos i trafiłem na ostry dyżur. Od tej pory nie uznaję walki na pięści. Nawet już chyba tego nie umiem, choć kiedyś SK lałem z zamkniętymi oczami. A ten nie był wtedy takim chucherko jak dziś.

* Inicjały w tekście nie pochodzą od imion i nazwisk.

** CDN...

Wprowadzenie stanu wojennego to jedna z najboleśniejszych kart współczesnej historii Polski. Rok w rok 13 grudnia przed domem Wojciecha Jaruzelskiego spotykają się Ci, którzy chcą kultywować pamięć o zbrodniach komunizmu. W poniedziałek, w 30. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego, nie było inaczej. Z placu Konstytucji pod okna schorowanego komunistycznego generała przeszła prawicowa manifestacja. Skandowano: "Znajdzie się cela dla Jaruzela!" czy "Wyłaź szczurze!".

- A mój ojciec był ubekiem! - krzyknęła pijana dziewczyna, gdy w poniedziałek ze sceny na Placu Konstytucji przemawiał Robert Winnicki, szef Młodzieży Wszechpolskiej. O 20:00 rozpoczęła się manifestacja, a na placu było nie więcej niż 350 osób. Właśnie dlatego jej głos było dobrze słychać. Przemawiający zawiesił na chwilę monolog, ale niezmieszany mówił dalej: - Jest hańbą, że do tej pory Jaruzelski nosi tytuł generalski. Jesteśmy tu po to, by mówić o tych, którzy ginęli mordowani przez Sowietów i ich polskich pomocników.

Tłum odpowiedział gromkimi oklaskami i okrzykiem "Chwała bohaterom!". Entuzjazm wzbudziły także przemówienia dotyczące rozliczenia Okrągłego Stołu, dekomunizacji i lustracji. Ludzie, jak w latach 80-tych, skandowali "Precz z komuną!". Wokół małej sceny, na której wyświetlano zdjęcia z czasów walki z ZOMO, z minuty na minutę ludzi było coraz więcej.

 

"Nigdy nie byłem ani lewy, ani prawy"



Na placu Konstytucji można było spotkać Młodzież Wszechpolską, "obrońców krzyża", garstkę osób z krzyżami celtyckimi na szalikach,czy też miłośników Narodowego Odrodzenia Polski. Były też rodziny z dziećmi, kombatanci i - niespodziewanie - legenda warszawskiej muzyki punkowej Robert Brylewski, który zagrał krótki koncert z zespołem Kryzys.

 

Rober Brylewski śpiewa "Dolinę lalek" przed marszem pod dom gen. Jaruzelskiego

 

 

Dostaliśmy zaproszenie, dlatego się pojawiliśmy. Nie unikamy trudnych sytuacji. Jesteśmy zespołem na trudne chwile. Nie powiem, że to jest moje środowisko, ale przyświeca mi zasada
"porozumienie ponad podziałami". Nigdy nie byłem ani lewy, ani prawy. Jestem z Warszawy - powiedział Robert Brylewski. Gdy dopytałem, czy wybiera się pod dom Jaruzelskiego, szybko zaprzeczył. - To ślepa uliczka - przyznał i dodał: - Nie sprawdzam, kto jest na moim koncercie,
dopóki nikt nie robi "Heil Hitler". W rzeczywistości na poniedziałkowym koncercie Kryzysu było dużo rodzin o poglądach prawicowych. - Przyszedłem pokazać, że narodowcy nie wywołują zamieszek. Trzeba uczcić ofiary stanu wojennego - mówił Rafał, który na plac Konstytucji przyszedł z mamą.

 

- Jesteśmy rodziną patriotyczną. Dzień zaczęłam od rorat z moimi młodszymi dziećmi. Potem byłam w pracy, a kończę ze starszym synem na koncercie upamiętniającym ofiary 13 grudnia 1981 r. Ta rocznica jest ważna dla historii naszej ojczyzny. Ode mnie ze szkoły był Grzegorz Przemyk - powiedziała mama Rafała i dodała, że nigdy wcześniej nie była przed domem generała Jaruzelskiego.

Rafał z mamą na placu Konstytucji

Publiczność pod sceną

 

"Stan wojenny jak najazd Hitlera"

 

Zupełnie inaczej niż pani Maria, 80-letnia staruszka ze Śródmieścia ("proszę napisać, że z ul. Mokotowskiej"), która gdy tylko może, w rocznicę 13 grudnia chodzi przed dom generała.

 

- Stan wojenny wspominam bardzo boleśnie. Przypominał mi najazd hitlerowski. To nieprawda, że Jaruzelski wprowadził go ze strachu przed Ruskimi. Jak młodzież ma się uczyć o stanie wojennym, jeżeli niektórzy uważają, że to była dobra decyzja? - mówiła pani Maria i około 22:00
razem z całą manifestacją ruszyła w stronę ul. Ikara, przy której stoi willa generała Jaruzelskiego.

 

 

Precz z komuną!

Chwała bohaterom!

 

Gdy tylko tłum pojawił się na placu Zbawiciela, wybuchła pierwsza petarda. Na szczęście pierwsza i ostatnia. W czasie marszu nikt nie palił też rac, mimo że do pochodu zaczęli dołączać coraz to liczniejsi zakapturzeni kibole. Im dalej od czoła manifestacji, którą prowadzili kombatanci, tym okrzyki były bardziej plugawe. Obrażano Donalda Tuska, Jolantę Kwaśniewską i policję. Pojawiły się okrzyki o "zakazie pedałowania", "eutanazji dla pedałów", czy przyśpiewka o "ruskiej
k*****" na stadionową melodię "ole ole ole". Duch patriotyczny wyraźnie opadł. Nie zmieniło tego nawet śpiewanie "Roty". Ta musiała niektórych irytować. - Co to, jakaś cepelia? - wyśmiewał uczestnik, obok którego szedłem. - Niech nasi przejmą mikrofon! - krzyczał do kolegów.

 

Maszerujemy na przód pod dom Jaruzelskiego

Obłęd

 

"Wyłaź szczurze!"

 

Przy ul. Ikara na manifestantów czekało zaskoczenie. Jak się okazało, policja odgrodziła dostęp do domu pod numerem 5, w którym mieszka Jaruzelski. Właśnie dlatego pochód podzielił się. Część ludzi została przy Puławskiej, inni ulicą Idzikowskiego dostali się na Ikara. Tam o północy odśpiewano hymn i odczytano nazwiska ofiar stanu wojennego. Gdy padało nazwisko zabitej osoby, tłum odpowiadał "Zginął za wolną Polskę". Przemawiali również dawni opozycjoniści, m.in. Andrzej Gwiazda. Choć Jaruzelskiego nie było w domu, tłum skandował "Wychodź szczurze!", czy
"Znajdzie się cela dla Jaruzela!". Dla zmarzniętych ustawiono koksownik, rozdawano herbatę. Wśród manifestantów przechadzał się "Major" Fydrych, w czapce krasnoludka wspominał czasy "Pomarańczowej Alternatywy". Młodzi ludzie robili sobie zdjęcia na tle kordonu policji i krzyża
zrobionego ze zniczy.

Pamiętamy!



A czy Ty byś złożył kwiaty pod pomnikiem Dmowskiego?

 

- Każdy ma obowiązki wobec pokoleń mordowanych przez Jaruzelskiego. Nawet jeżeli, tak jak ja, nie żył w czasach komunizmu. Trzeba było skazać generała w latach 90-tych, nie musielibyśmy teraz marznąć - powiedział młody chłopak z polską flagą na ramieniu.

 

Stan wojenny wprowadzono w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 roku. Wtedy to też milicja rozpoczęła zatrzymywanie działaczy "Solidarności". Na ulicach pojawiło się wojsko i czołgi. Oficjalnie wprowadzono cenzurę. Wstrzymano wydawanie prasy. Internowano tysiące osób, wielu z nich poniosło śmierć. 31 grudnia 1982 r. stan wojenny został zawieszony, a 22 lipca 1983 r. odwołany, przy zachowaniu części represyjnego ustawodawstwa.

 

1981 r....

... 2011 r

 

 Tekst był także opublikowany na Tvnwarszawa.pl

Tym razem w Radiu Przeciąg gawęda. Słuchowisko w sam raz na niedzielny wieczór. Wydawnictwo Czarne obchodziło w Warszawie swoje 15 urodziny. Z tej okazji w klubie Powiększenie spotkali się czytelnicy, miłośnicy, tego, moim zdaniem, najfajniejszego wydawnictwa w Polsce. Nie zabrakło oczywiście Andrzeja Stasiuka. W sobotę 19.11. 2011 razem z Moniką Sznajderman opowiadał jak to było, dawno dawno temu, na samym początku. Pytania zadawał Krzysztof Varga. Posłuchajcie. Oto Radio Przeciąg odcinek 2:

Odcinek 2: Andrzej Stasiuk na urodzinach Czarnego by radioprzeciag

W dzisiejszym odcinku to niejedyne atrakcje. W piątek, 18.11. 2011, również w Powiększeniu, Andrzej Stasiuk czytał Tygodnik Powszechny, a akompaniował mu Mikołaj Trzaska z zespołem. Koncert nagrałem bez zgody zespołu, dlatego wrzucam tylko ostatnią piosenkę. Gdyby ktoś chciał mieć cały koncert, chętnie wymienię się na inny bootleg.

Jeżeli komuś mało Stasiuka w stolicy, polecam moją rozmowę z panem Andrzejem z 10 stycznia 2011 r dla Tvnwarszawa.pl. Wywiad przeprowadziłem w Wołowcu, jednak było głównie o Warszawie.

ROZMOWA Z ANDRZEJEM STASIUKIEM